Kompost Öncesi Bahçe Toprağını Test Etme

Kompost, bahçe toprağı için neredeyse her koşulda faydalıdır; ama "faydalı" olmakla "doğru miktarda ve doğru şekilde uygulanmış" olmak aynı şey değil. Elinizdeki toprağın kum mu kil mi ağırlıklı olduğunu, suyu ne hızda geçirdiğini ve asitlik derecesini bilmeden yapılan eklemeler çoğu zaman ya boşa gider ya da mevcut dengeyi bozar. Bu yüzden kompostu serpmeden önce yarım saatinizi ayırıp toprağı tanımak, sonraki bütün mevsimlerde işinizi kolaylaştırır.

Aşağıdaki adımların hiçbiri laboratuvar gerektirmiyor. Bir cam kavanoz, biraz sabır ve ucuz bir test kiti ile evde uygulanabilecek yöntemleri, sonuçları nasıl okuyacağınızı ve hangi düzeltmeyi seçeceğinizi sırayla ele alıyoruz.

Toprağın Fiziksel Yapısını Ölçmek

Toprağın yapısı, kompostun ne kadar süre etkili kalacağını belirler. Kumlu toprakta organik madde hızla tükenir ve daha sık takviye gerekir; killi toprakta ise kompost havalandırma görevi görür, ama fazlası su tutmayı artırır. Bu nedenle önce dokuyu belirlemek gerekir.

Kavanoz (çökeltme) testi

Bahçenin farklı köşelerinden, 15–20 cm derinlikten birer avuç toprak alın. Taş ve kök parçalarını ayıklayıp karıştırın. Şeffaf bir kavanozun üçte birini bu toprakla doldurun, üzerine su ekleyin ve bir damla bulaşık deterjanı katın. İki dakika kuvvetle çalkalayıp düz bir yere bırakın.

• 1 dakika sonra dibe çöken katman: kum.
• 2 saat sonra onun üzerine biriken katman: mil (silt).
• 24–48 saat sonra en üstteki ince katman: kil.

Katman kalınlıklarını cetvelle ölçüp oranlayın. Kum oranı belirgin şekilde yüksekse su ve besin kaybı sorununuz; kil oranı baskınsa sıkışma ve drenaj sorununuz var demektir. Her iki durumda da kompost işe yarar, ama miktar ve sıklık farklıdır.

Elle sıkma testi

Nemli bir tutam toprağı avucunuzda sıkın. Dağılıp akıyorsa kumlu, şeklini koruyup parmakla bastırınca ufalanıyorsa dengeli (tınlı), yapışkan bir şerit hâlinde uzuyorsa killi bir toprakla çalışıyorsunuz. Bu hızlı yöntem, kavanoz testinin sonucunu doğrulamak için kullanışlıdır.

Drenaj testi

Yaklaşık 30 cm derinlik ve genişlikte bir çukur kazın, suyla doldurup tamamen boşalmasını bekleyin. Ardından tekrar doldurup suyun kaç saatte çekildiğini not edin. Birkaç saat içinde çekilen bir toprak sağlıklıdır; yarım günü aşan sürelerde köklerin boğulma riski vardır. Böyle yerlerde yükseltilmiş yatak kurmak, kompostla birlikte düşünmeniz gereken bir çözümdür.

Asitliği Belirlemek: Bahçe Toprağı pH Testi

Bitkiler besinleri ancak belirli bir asitlik aralığında çözünür hâlde alabilir. Toprakta yeterli demir olsa bile pH çok yüksekse yapraklar sararabilir. Bu yüzden bahçe toprağı pH testi, gübreleme kararlarından önce gelmelidir; aksi hâlde eklediğiniz organik gübrenin bir kısmı bitkiye ulaşmaz.

Doğru örnek nasıl alınır

Tek noktadan alınan toprak, bahçenin tamamını temsil etmez. En az beş ayrı noktadan, kürek boyu (15 cm) derinlikten örnek alın. Yüzeydeki bitki artıklarını sıyırın, gübre yığınının ya da duvar diplerinin hemen yanından örnek almayın. Örnekleri temiz bir kapta karıştırıp gölgede kurutun. Testi mümkünse sulamadan birkaç gün sonra, toprak hafif nemliyken yapın.

Kullanabileceğiniz yöntemler

• Şeritli veya sıvı reaktifli kitler: Ucuz ve yeterince güvenilir. Toprak damıtık suyla karıştırılır, çökelmesi beklenir, üstteki berrak suya şerit daldırılır. Renk kartıyla karşılaştırılır.
• Dijital pH metre: Tekrar tekrar ölçüm yapacaksanız pratiktir; ancak her kullanımdan önce kalibrasyon çözeltisiyle ayarlanması ve ucunun temiz tutulması şart.
• Kaba asit–kireç kontrolü: Bir kaşık toprağa sirke dökün; köpürürse toprakta serbest kireç var, yani alkali eğilimli. Ayrı bir örneğe karbonat ve su ekleyin; burada köpürme olursa asidik eğilimli demektir. Bu, sayı vermez ama yön gösterir.

Sonucu yorumlamak ve düzeltmek