Sık Sorulan Sorular

Ev bahçeciliğine yeni başlayan hemen herkes benzer yerlerde takılır: toprak mı hazır değil, su mu fazla, yaprak neden sarardı, kompost neden kokuyor? Bu soruların çoğu aslında birkaç temel kuralın farklı görünümleridir. Aşağıda, kendi başına uygulamak isteyen biri için ev bahçeciliği sık sorulan sorular listesini, ezber cevaplar yerine nedenini anlatarak topladım. Bir bitkiyle sorun yaşadığınızda, hangi başlığa bakacağınızı bilmek çoğu zaman sorunu yarı yarıya çözer.

Okurken şunu akılda tutmak faydalı: bitki bakımı bir tarif değil, bir gözlem alışkanlığıdır. Aynı domates fidesi güney balkonda haftada üç kez, gölge bir avluda haftada bir kez su isteyebilir. O yüzden cevapları "kural" değil, "başlangıç noktası" olarak okuyun.

Toprak, Kap ve Başlangıç Kurulumuyla İlgili Sorular

Yeni bahçecilerin sorularının büyük kısmı henüz hiçbir şey ekilmemişken ortaya çıkar. İyi haber şu: doğru kurulumla yapılan bahçe, sonraki aylarda çok daha az sorun çıkarır.

Bahçe toprağını saksıya koyabilir miyim?

Doğrudan koymak genellikle iyi sonuç vermez. Bahçe toprağı açık alanda, canlı bir ekosistemin içinde nefes alır; saksıya konduğunda sıkışır, su geçirmez ve kökler boğulur. Saksı için harç niteliğinde bir karışım gerekir: kabaca üçte bir iyi ayrışmış kompost, üçte bir torf ya da hindistan cevizi lifi, üçte bir perlit veya iri kum. Bu oran hem su tutar hem fazlasını tahliye eder. Bahçe toprağı seçimi ve hazırlığı konusunu ayrıntılı ele aldığım yazıda, elinizdeki toprağın kumlu mu killi mi olduğunu basit bir kavanoz testiyle anlamanın yolunu bulabilirsiniz.

Saksı boyutu gerçekten fark eder mi?

Evet, üstelik düşünülenden fazla. Kökün hacmi, bitkinin taşıyabileceği yaprak miktarını belirler. Küçük kapta yetişen bir domates sürekli susuz kalır, çünkü toprak hacmi yarım günde kuruyor. Kaba bir rehber:

Her kapta mutlaka drenaj deliği olmalı. Delikli kabın altına tabak koyacaksanız, sulamadan yarım saat sonra tabakta biriken suyu dökün; sürekli suda duran kök çürür.

Güneş almayan bir balkonda ne yetişir?

Günde iki üç saat dolaylı ışık alan bir alan, meyve veren bitkiler için yetersizdir; ama yaprağını yediğimiz bitkiler için fena değildir. Marul, ıspanak, roka, maydanoz, nane ve pazı gölgeye toleranslıdır. Domates, biber, salatalık gibi bitkiler ise en az altı saat doğrudan güneş ister. Balkon bahçesi kurmak isteyenlerin ilk işi, bir gün boyunca birkaç saatte bir balkona bakıp güneşin hangi köşede ne kadar kaldığını not etmek olmalı.

Bakım Sırasında Çıkan Sorunlar ve Kompost Soruları

İkinci soru dalgası, bitkiler büyümeye başlayınca gelir. Bu aşamada çoğu sıkıntının kaynağı üç şeyden biridir: su, ışık ya da besin dengesi.

Ne sıklıkla sulamalıyım?

Takvime göre değil, toprağa göre sulayın. Parmağınızı toprağa iki üç santim batırın; nemliyse bekleyin, kuruysa sulayın. Sulama yaparken azar azar değil, suyun dipten sızdığını görene kadar bol verin — böylece kökler aşağıya doğru gelişir. Sabah erken saat en iyi zamandır: gün içinde yapraklar kurur, mantar hastalıkları azalır. Aşırı sulamanın belirtisi, susuzlukla karışabilir; her ikisinde de yaprak sarkar. Ayırt etmek için toprağa bakın: ıslak ve ağır toprakta sarkan yaprak, fazla suyun işaretidir.

Yapraklar sararıyor, ne anlama gelir?

Sararma tek bir sebebe bağlanamaz, ama deseni ipucu verir:

• Alt yapraklardan başlayan genel sararma: genellikle azot eksikliği ya da kökün su içinde kalması.
• Damarlar yeşil, aralar sarı: demir veya magnezyum alımında sorun; toprak pH'ı da etkili olabilir.
• Yaprak kenarlarında kahverengi kuruma: susuzluk, tuz birikimi ya da aşırı gübre.
• Yapraklarda benek, ağ, yapışkanlık: zararlı böcek. Yaprak altlarına mutlaka bakın.

Beslenme kaynaklı sararmalarda acele kimyasal çözüm yerine, iyi ayrışmış kompost veya solucan gübresi gibi organik gübrelerle yavaş ve dengeli besleme daha güvenlidir; yanma riski düşüktür.

Kompostum kötü kokuyor ve çözünmüyor

Kompost kokuyorsa neredeyse her zaman iki şeyden biri olmuştur: yaş malzeme fazla ya da hava yok. Mutfak atığı, çay posası, çim gibi yeşil malzemeler nemli ve azotludur. Bunları kuru yaprak, karton, talaş, kuru sap gibi kahverengi malzemelerle dengelemek gerekir. Kaba oran hacim olarak iki üç ölçü kahverengiye bir ölçü yeşildir.